THỜI GIAN

Thành viên trực tuyến

0 khách và 0 thành viên

Bài dạy Mĩ Thuật

THƯ PHÁP VIỆT

Tài nguyên dạy học

Hỗ trợ trực tuyến

  • (Phan Quốc Tuấn)

Trường Quảng An 1

Bách khoa toàn thư

Điều tra ý kiến

Bạn thấy trang web chúng tôi xây dựng như thế này có được không?
Đẹp
Bình thường
Đơn điệu
Ý kiến khác

SÁCH ĐÈN

CLB Violet Huế

Việt Hán Nôm 越漢喃

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Ảnh ngẫu nhiên

    Thu_quyen_ru.swf Down_on_the_farm__Bai_hat_thieu_nhi_tieng_Anh.swf Truyen_cay_tre_tram_dot41.swf Than_sat5.swf Su_tich_dua_hau3.swf Qua_tao15.swf Ngay_va_dem14.swf Ke_chuyen_Qua_bau_tien1.swf Hoa_mao_ga13.swf Gau_con_chia_qua12.swf Cu_cai_trang11.swf Co_be_quang_khan_do10.swf Chu_vit_xam9.swf Cao_tho_va_ga_trong7.swf Bac_gau6.swf Mauchuvietbangchuhoadung.png EmoiHN_PHO.swf Thiep_chuc_tet_tang_thay_Kieu.swf Thu_sau__XUAN_CA.swf Chucmungnammoi2013_ngayxuanlongphuongxumvay.swf

    TIN TỨC

    Bảng mã màu

    Tra cứu

    Diễn Đàn QA 1

    Tàng thư

    Facebook

    Các thay đổi của trang Web:
    Bài viết xem nhiều nhất:
    Chia sẻ kinh nghiệm:
    Tài liệu học Hán Nôm:
    • Minh Tâm Bửu Giám Của GS Lê Văn Đặng tải Tại đây
    • Từ Điển Chữ Nôm của Vũ Văn Kính tải Tại đây
    • Tăng Quảng Hiền Văn tải Tại đây
    • Từ điển Hán Việt Thiều Chửu bản FDF tải Tại đây
    • Nếu máy tính không hiển thị chữ hán hãy tải và cài đặt 2 font MS Song và Sim Sun Tại đây

    Gốc > Hội họa Trung Hoa >

    Lý luận Thiền tông trong Thập mục ngưu đồ

    Ngụy Định
    Nghiên cứu Phật giáo
       
     

    Các bức tranh chăn trâu được sáng tạo từ thời nhà Tống ở Trung Quốc (960 – 1279). Ngay từ ban đầu nó đã được xem như là những bức họa tiêu biểu, trình bày về tinh hoa Phật giáo Thiền tông – Trung Hoa. Mười bức tranh Thập mục Ngưu đồ của Thiền tông tương ứng với quá trình hành đạo của một người phát nguyên đạt đến sự giác ngộ và bên trong nó ẩn giấu những tinh hoa của Phật giáo Đại thừa. Sau khi Phật giáo được truyền nhập vào Việt Nam thì một số hòa thượng với kiến thức Hán học uyên thâm đã chuyển đổi nội dung và cách hành văn phù hợp với sự nhận thức của người Việt đối với Thập Mục Ngưu Đồ.

    Các tác giả sáng tạo nên bộ tranh đã mượn hình ảnh chăn trâu để diễn tả về quá trình “minh tâm thấu tính” tức “con trâu” là cái bản ngã của ta được ví như một con vật. Nguồn gốc của môn phái Thiền tông lại chính là nằm ở khái niệm “tri hữu” tức nhận biết về sự tồn tại của vật đó. Một khi ta đã minh tâm thấu tính tức là ta đã trở thành Phật là ý niệm nằm sâu trong hình ảnh chăn trâu. Chúng ta cần biết rằng về lý đó là quá trình đốn ngộ và sự đốn ngộ dần dần tan hết, về sự đó là những việc cần loại bỏ từ từ rồi lần lượt ta sẽ đến tận cùng của nó. Gọi là chỉ hiềm mang máng một sự ở quá khứ giống như con người ta sinh ra ở trần thế 10 tháng trong bụng mẹ, ba năm tập đi cái công đó của cha mẹ lẽ nào một chốc ta lại thoáng quên hay sao. Tuy nhiên với những bậc trí lượng hơn người mới biết đâu là sự việc cần yên định để cho mọi vấn đề không lẫn vào như mới mong gỡ ra được. Dưới đây xin đăng lại mười bài thơ nguyên gốc của các tác giả Trung Quốc và thơ cách điệu về Thập mục ngưu đồ của các vị hòa thượng Việt Nam đời trước để độc giả suy ngẫm.

    1. Bức tranh thứ nhất:

     tranh-1

    Tìm trâu được ví như quá trình ta tham vấn về Thiền đạo giống như khi ta bị lạc vào nơi sơn cùng thủy tận không thể thấy đâu là đường. Lúc này ta đâu thể thoái lui đồng thời các sự việc của phàm trần đến chỗ cùng cực tất biến thông. Ta cần biết rằng tận cùng cái lý “vật cùng tắc biến” được thấu suốt bằng một câu thơ “liễu ám hoa minh riêng một thôn”.

    Thơ nguyên gốc: tạm dịch

    Hung hăng đầu sừng nộ xung thiên
    Băng qua khe lạch khắp sơn điền
    Một mảnh mây đen ngang hang thẳm
    Nào biết dò bước cỏ hoa phiền.

    Thơ chữ Hán dịch Việt:

    1. TẦM NGƯU:

    Mang mang bát thảo khứ truy tầm
    Thuỷ khoát sơn dao lộ cánh thâm
    Lực tận thần bì vô xứ mịch
    Đãn văn phong thụ vãn thiền ngâm

    Nao nao vạch cỏ kiếm tìm trâu
    Núi thẳm đường xa nước lại sâu
    Kiệt sức mệt nhoài tìm chẳng thấy
    Thoáng nghe trong gió tiếng ve sầu.

    2. Bức tranh thứ hai

    tranh-2

    Thấy dấu vết của con trâu tức hàm ý cái cách chăn trâu cần ràng buộc con trâu theo sự tùy nghi nhưng phải có chủ đích nhất định, không được bất cập hoặc thái quá thì nó mới có sự vận động theo chiều hướng tốt. Vội vàng sẽ hỏng việc bởi vì người vội vàng sẽ trở nên cố chấp. Hay quên cũng không được bởi vì người hay quên sẽ lẫn về đường lối. Tóm lại người học thiền cần phải kiên trì quan sát, suy ngẫm rồi từng bước tiến theo con đường đúng đắn thì con trâu mới dễ dàng sai khiến. Nếu không làm được thì con trâu sẽ đứng ỳ ra rất khó chế phục nó.

    Thơ nguyên gốc ( tạm dịch)

    Ta mang dây thừng xuyên mũi trâu
    Tức giận ra roi hề gì đâu
    Từ xưa tính bướng khó điều trị
    May nhờ trẻ đồng gắng sức mầu

    Thơ chữ Hán dịch Việt:

    2. KIẾN TÍCH

    Thủy biên lâm hạ tích thiên đa
    Phương thảo li phi kiến dã ma
    Túng thị thâm sơn cánh thâm xứ
    Liêu thiên tị khổng chẩm tàng tha

    Ven rừng bến nước dấu liên hồi
    Vạch cỏ giẽ cây thấy được thôi
    Ví phải thâm sơn lại cùng cốc
    Ngất trời lỗ mũi hiện ra rồi.

    Bức tranh thứ ba

    tranh-3

    Thấy trâu hàm ý sau khi cố gắng điều phục ở bản thân đã khiến con trâu đi vào đúng đường. Trên con đường đó ra cần dần dần cho con trâu thích nghi với một số quy tắc nhất định. Kể từ giai đoạn này cần chớ có thái độ phóng túng mới không bị mắc vào lầm lỗi.

    Thơ nguyên gốc (tạm dịch):

    Khoan thả chế phục lại canh tân.
    Vượt thủy, xuyên mây bước trong trần
    Tay cầm thừng kia đầu trì hoãn.
    Mục đồng cuối ngày mệt quên dần

    Thơ chữ Hán dịch việt

    3. KIẾN NGƯU

    Hoàng oanh chi thượng nhất thanh thanh
    Nhật noãn phong hoà ngạn liễu thanh
    Chỉ thử cánh vô hồi tị xứ
    Sâm sâm đầu giác hoạch nan thành

    Hoàng anh cất tiếng hót trên cành
    Nắng ấm gió hoà bờ liễu xanh
    Chỉ thế không nơi xoay trở lại
    Đầu sừng rành rõ vẽ khôn thành.

    Bức tranh thứ tư

    tranh-4

    Bắt trâu mang ý nghĩa là sự quay đầu chuyển hướng ý nghĩ trở lại bởi vì ý nghĩ mang nội dung khác nhau ở vào các thời điểm khác nhau, do vậy ta luôn có cách nhìn nhận trở lại vấn đề mới không bị lạc hướng. Tuy nhiên sự nhìn nhận lại này không có nghĩa là bê hết toàn bộ nội dung tư tưởng và hành động trong quá khứ tái hiện lại. Nếu ta không biết nhìn nhận lại thì ta không thể xuất thế được đồng thời từ sự giác ngội ban đầu ta lại chấp vào cõi mê vì vướng vào cõi hỗn mang để quên hết bản gốc. Sự chấp mê có lý do của nó nếu không thấu hiểu sẽ thành lỗi.

    Thơ nguyên gốc (tạm dịch):

    Ngày trước dày công biết quay đầu
    Cuồng sức phí lực chẳng về đâu
    Mục đồng chưa thả đã ưng thuận.
    Lại đem dây thừng buộc vào trâu.

    Thơ chữ Hán dịch Việt:

    4. ĐẮC NGƯU

    Kiệt tận thần thông hoạch đắc cừ
    Tâm cường lực tráng tốt nan trừ
    Hữu thời tài đáo cao nguyên thượng
    Hựu nhập yên vân thâm xứ cư

    Dùng hết thần công bắt được y
    Tâm hùng sức mạnh khó khăn ghì
    Có khi vừa hướng cao nguyên tiến
    Lại xuống khói mây mãi nằm ì

    Bức tranh thứ năm

    tranh-5

    Chăn trâu mang hàm ý cần phải luôn quan tâm bồi dưỡng công sức tu luyện Thiền học qua năm tháng. Sinh khí dần dần thành thục, sự thành thục lại tạo ra sinh khí dần dần thành thục, sự thành thục lại tạo ra sinh khí tu học mới để loại bỏ hết các thói quen cũ. Chỉ có như vậy công lao gắng rèn về tính mới hiển đạt được. Tự bản thân thấy có sự biến hóa khí chất mới thực chứng được tư duy.

    Thơ nguyên gốc ( tạm dịch):

    Ngồi bên rặng liễu khe lạch xưa.
    Bỏ cũ đón mới mấy cũng vừa
    Ngày trước mấy xanh nơi hoa cỏ
    Mục đồng quay về chẳng cần đưa.

    Thơ chữ Hán dịch Việt:

    5. MỤC NGƯU

    Tiên sách thời thời bất li thân
    Khủng y túng bộ nhạ ai trần
    Tướng tương mục đắc thuần hoà dã
    Ki toả vô câu tự trục nhân

    Nắm chặt dây roi chẳng lìa thân
    Ngại nó chạy rông vào bụi trần
    Chăm chăm chăn dữ thuần hoà dã
    Dây mũi buông rồi vẫn theo gần

    Bức tranh thứ sáu

    tranh-6

    Sau một thời gian thuần hóa, các tập quán cũ đã dần dần loại bỏ hết nên có thể tự do tự tại với tư duy nghĩ sâu về đạo. Kể từ đó nhất cử đều đúng theo nghi thức không hề tổn phí tâm công. Tự nhiên ta hài hòa với đạo lớn tự nhiên không xưa không nay để gặt hái sự hoan hỷ.

    Thơ nguyên gốc ( tạm dịch):

    An nhàn lạc địa thỏa ý xưa
    Há cầu roi da để cho chừa
    Mục đồng an tọa dưới tùng bách
    Khúc sáo thanh bình vẳng tiếng đưa.

    6. KỊ NGƯU QUY GIA

    Kị ngưu mạt trấp dục hoàn gia
    Hà địch thanh thanh tống vãn hà
    Nhất phách nhất ca vô hạn ý
    Tri âm hà tất cổ thần nha

    Cưỡi trâu thong thả trở về nhà
    Tiếng sáo vi vu tiễn vãn hà
    Một nhịp một ca vô hạn ý
    Tri âm nào phải động môi à

    Bức tranh thứ bảy

    tranh-7

    Nay ra như lạc vào chốn bồng lai tiên cảnh, quá khứ - tương lai không hề vấy đục bản tâm thanh tịnh. Chuyên tâm ta quy về đạo lớn, nhất cử nhất động đâu đâu cũng hợp ý của đạo. Các suy tư về đạo ở lúc ban đầu dần dần tan hết, thành ý không hề tan mất để tạo ra một sự chuyển biến mới về chất trên con đường tu thiền.

    Thơ nguyên gốc (tạm dịch):

    Gió xuân rặng liễu lúc triều dương.
    Hương cỏ nồng khắp chốn thảo đường.
    Chạy tịnh qua bữa tùy thời nghỉ.
    Mục đồng say giấc chẳng vấn vương

    Thơ chữ Hán dịch Việt:

    7. VONG NGƯU TỒN NHÂN

    Kị ngưu dĩ đắc đáo gia san
    Ngưu dã không hề nhân dã nhàn
    Hồng nhật tam can do tác mộng
    Tiên thằng không đốn thảo đường gian

    Cưỡi trâu về thẳng đến gia san
    Trâu đã không rồi người cũng nhàn
    Mặt nhật ba sào vẫn say mộng
    Dây roi dẹp bỏ bên cạnh sàng

    Bức tranh thứ tám

    tranh-8

    Con trâu là hình ảnh con đường tu Thiền của ta chăng? Ta đi chăn trâu, trâu là ta hay ta là trâu. Tùy vào sự lãng quên để tan dần hình tích giống như mây trên trời xanh hay nước ở trong bình. Nội thiền đã đắc uyên thâm hẳn tâm ta thành Phật ấn rồi tùy vào sự dung hợp đó để ta không phải bận nghĩ về bất cứ vấn đề nào cả.

    Thơ nguyên gốc ( tạm dịch):

    Trâu trắng đang bay chốn mây xanh
    Ta bản vô tâm cùng trâu hành.
    Mây trắng cùng trăng biến ảnh.
    Trăng ngời mây trắng cảnh sắc thanh.

    Thơ chữ Hán dịch Việt.

    8. NHÂN NGƯU CÂU VONG

    Tiên sách nhân ngưu tận thuộc không
    Bích thiên liêu khoát tín nan thông
    Hồng lô diễm thượng tranh dung tuyết
    Đáo thử phương năng hợp tổ tông

    Roi gậy, người trâu thảy đều không
    Trời xanh thăm thẳm tin chẳng thông
    Lò hồng rừng rực nào dung tuyết
    Đến đó mới hay hiệp tổ tông

    Bức tranh thứ chín

    tranh-9

    Khi đạt tới cảnh giới vô nhân, vô ngã thì con trâu chẳng thấy đâu nữa. Khi ta đã vô tâm, vô sự thì hà tất cần phải cầu điều gì nữa. Kể từ đó ta có thể đạt tới tự do tự tại vô biên an lạc mà không hề sầu muộn. Đạt tới được cảnh giới đó hẳn ta sẽ thấy ánh sáng lung linh của đạo lớn, giải thoát mọi xiềng xích của căn trần. Một khi đã hé lộ chân tướng thực của đạo hẳn ta cũng chẳng hề bị ràng buộc vào ngôn ngữ của kinh kệ, tâm tính không hề vấy tạp, tự tại viên thành, tất khó dời bỏ duyên Phật vậy.

    Thơ nguyên gốc (tạm dịch)

    Một mảnh mây trắng cảnh dần tan
    Trâu – người cùng lạc, mục đồng nhàn.
    Vỗ tay cao hát dưới trăng sáng.
    Quay lại duy nhất một ải quan.

    Thơ chữ Hán dịch Việt

    9. PHẢN BẢN HOÀN NGUYÊN

    Phản bản hoàn nguyên dĩ phí công
    Tranh như trực hạ nhược manh lung
    Am trung bất kiến am tiền vật
    Thuỷ tự mang mang hoa tự hồng

    Phản bản hoàn nguyên đã phí công
    Đâu bằng thẳng đó tợ mù câm
    Trong am chẳng thấy ngoài vật khác
    Nước tự mênh mông hoa tự hồng

    Bức tranh thứ mười

    tranh-10

    Khi cảnh sắc trâu và người đều tan biến hết, việc lý luận biện bác về việc đó cũng vô ích. Duy nhất một pháp giới và pháp giới là một thực thể. Với thành tựu đại viên mãn thì đó chính là trân thường ở cõi Niết Bàn, thực an lạc, thực là ta, thực thanh tĩnh. Kể từ đời nhà Đường trở về trước các Hòa thượng thiền tông đã truyền dạy cho các lớp học trò về nguyên lý “trực chỉ nhân tâm”, “kiến tính thành Phật”. Nhưng đến các đời sau này, pháp cụ truyền dạy về tôn chỉ đó càng ngày càng sa sút, sự tin tưởng vào bản thân ngày càng mờ nhạt nên học phái Thiền tông ở Trung Hoa không có bước phát triển nào mới thêm. Các khái niệm về “viên ngộ” và “đại tuệ” đều do các nhân tài trong giới Phật giáo đời sau khởi xướng nhưng việc thích nghi với các khái niệm đó như thế nào? Chúng ta cần phải có những suy nghĩ thấu đáo về vấn đề đó.

    Thơ nguyên gốc (tạm dịch)

    Trâu – người không biết đã về đâu
    Vạn tưởng tỏa sáng chẳng cần cầu
    Ví thử tìm ra đâu là ý
    Cỏ hoa tiên cảnh trắng sắc mầu.

    Thơ chữ Hán dịch Việt

    10. NHẬP TRIỀN THÙY THỦ

    Lộ hung tiển túc nhập triền lai
    Mạt thổ đồ khôi tiếu mãn tai
    Bất dụng thần tiên chân bí quyết
    Trực giáo khô mộc phóng hoa khai

    Chân trần bày ngực thẳng vào thành
    Tô đất trét bùn nụ cười thanh
    Bí quyết thần tiên đâu cần đến
    Cây khô cũng khiến nở hoa lành.
    st


    Nhắn tin cho tác giả
    Phan Quốc Tuấn @ 04:57 17/08/2009
    Số lượt xem: 1353
    Số lượt thích: 0 người
     
    Gửi ý kiến

    you tobe

    Thử code


    BẢNG THỬ CODE